مؤلف : قمى هم در تفسير « 1 » خود نزديك به اين معنا را آورده ، و آن روايت را در سوره احقاف در ذيل آيه « وَإِذْ صَرَفْنا إِلَيْكَ نَفَراً مِنَ الْجِنِّ . . . » ، نقل كرديم . ليكن ظاهر روايت قمى اين است كه آن چند نفرى كه آيات سوره احقاف در موردشان نازل شده ، همين چند نفرى بوده‌اند كه آيات سوره مورد بحث درباره شان نازل شده است ، و ظاهر آيات دو سوره با اين معنا نمىسازد ، براى اينكه ظاهر كلام آنان در سوره احقاف كه گفتند : « إِنَّا سَمِعْنا كِتاباً أُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى . . . يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ » « 2 » اين است كه به موسى و تورات آن جناب هم ايمان داشته بودند ، و ظاهر آيات اين سوره اين است كه قبل از شنيدن قرآن مشرك بوده ، و اصلا معتقد به مساله نبوت نبودند ، و لازمه اين معنا دوگونگى آيات است ، مگر آنكه كسى ظهور اين آيات را قبول نكند . و در همان كتاب از علقمة بن قيس روايت آورده كه گفت : از عبد اللَّه بن مسعود پرسيدم : از شما چه كسانى در شب جن با رسول خدا ( ص ) بود ؟ گفت احدى از ما در آن شب در حضور آن جناب نبود ، در شب جن ما رسول خدا ( ص ) را در مكه گم كرديم ، و در بدر به دنبالش گشتيم ، و در آخر گفتيم حتما آن جناب را ربوده‌اند ، و يا به معراج رفته . در هنگامى كه در دره ها دنبالش مىگشتيم ، ديديم از ناحيه حراء مىآيد . پرسيديم يا رسول اللَّه كجا بوديد ؟ ما خيلى ناراحت شديم ، و بر جان تو ترسيديم ؟ و نيز به وى گفتيم امشب از ساعتى كه شما را گم كرديم تا اين ساعت شبى را گذرانديم كه هيچ قومى بدتر از آن را به سر نبرده است . حضرت در پاسخ ما فرمود : امشب مبلغ جنيان نزدم آمد ، رفته بودم تا برايش قرآن بخوانم . آن گاه ما را با خود برد ، و جاى پاى جنيان را و جاى آتش و اجاقشان را به ما نشان داد ، و اما اينكه كسى از ما با او بوده نه ، احدى نبوده « 3 » . و نيز در همان كتاب از ربيع بن انس روايت آورده كه گفت : خداى تعالى جد ( بهره مندى ) ندارد ، و جن اين سخن را از نادانى گفته‌اند ، و خداى تعالى هم عين گفته آنان را حكايت كرده . اين معنا از امام باقر و امام صادق ( ع ) نيز روايت شده « 4 » . مؤلف : مراد از جدى كه روايت آن را نفى كرده به معناى حظ و بهره مندى و شانس است ، نه جد به معناى عظمت . و در احتجاج از على ( ع ) روايت كرده كه در حديثى فرمود : جن وقتى به

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 299 . ( 2 ) ما كتابى را شنيديم كه بعد از موسى نازل شده ، و به سوى حق هدايت مىكند . سوره احقاف ، آيه 30 . ( 3 و 4 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 368 .